Zamki krzyżackie w Polsce

Zamki zawsze przyciągały turystów w każdym wieku. Coś jest w tych starych budowlach, że pobudzają nasza wyobraźnię i to niezależnie od stanu. Czasami ruiny zamku są chętniej odwiedzane niż zamki, które nie są zniszczone. Tajemnicze ruiny stwarzają pole do własnych wyobrażeń.

W północnej części Polski najczęściej spotkamy zamki krzyżackie, chociaż nie jest to takie oczywiste. Na terenie państwa krzyżackiego był specyficzny podział władzy. Pewne tereny zarządzane były przez kościelne kapituły, które sprawowały władzę świecką. Tak był na przykład na Warmii. Kapituły budowały oczywiście swoje zamki, biskupi również. Ciekawym przykładem jest zamek biskupów warmińskich w Lidzbarku warmińskim albo zamek kapituły warmińskiej w Olsztynie. Zamki te były budowane podobnie do zamków krzyżackich i przez pewien czas podlegały ochronie wojskowej zakonu. Kapituły dążyły do uniezależnienia się od zakonu, zwłaszcza kapituła warmińska, której działanie w tym zakresie zakończyło się sukcesem.

Dlaczego przetrwało tak dużo zamków krzyżackich z okresu średniowiecza? Przecież były budowane najczęściej w XIII i XIV wieku, później jedynie rozbudowywane lub modernizowane, albo odbudowywane po zniszczeniach. Trwałość zamki krzyżackie zawdzięczają temu, że były budowane z cegły. Mocna zaprawa utrudniała użycie niepotrzebnych zamków jak magazynu materiałów budowlanych. O ile nie były spalone (w zamkach wbrew pozorom było dużo drewna), to przetrwały do dzisiaj.

Budowa zamków z cegły w tamtych latach mogła trwać kilkadziesiąt lat. Trzeba było zgromadzić materiały budowlane, a nawet uruchomić specjalne cegielnie do tego celu. W tym czasie zdobytych obszarów broniła warownia zbudowana z drewna i ziemnych umocnień. Po zbudowaniu docelowego zamku z cegieł, drewniane budowle rozbierano.

zamek w Gniewie

Jednym z większych zamków krzyżackich był zamek Gniew zbudowany nad Wisłą. Jego budowa rozpoczęła się po 1290 roku i trwała 40 lat. Zamek był siedzibą komturów, a więc urzędników wysokiego szczebla. Zamek był zdobyty przez wojska Jagiełły w 1410 roku, ale wróciło w ręce zakonu. W czasie wojny trzynastoletniej zamek został zdobyty przez wojska związku pruskiego, później przechodził z rąk do rąk, a od 11464 roku zamek w Gniewie ponownie przeszedł w polskie ręce. Po wojnie trzynastoletniej zamek Gniew był siedziba polskich starostów, a jednym z nich był Jan Sobieski, przyszły król. W czasie potopu szwedzkiego zamek nie ucierpiał. Po rozbiorach Prusacy kilkakrotnie przebudowywali zamek, zmieniając jego przeznaczenia. Po odzyskaniu niepodległości zamek poważnie ucierpiał w pożarze w 1921 roku. Po II wojnie światowej zamek został odbudowany i zrekonstruowany do średniowiecznego wyglądu.

(Odwiedzin 32)